Írvitinn

Jˇn Valur Jensson um kristilega arfleif­ Ýslenskrar menningar

■essari umrŠ­u hjß Baldri Kristjßnssyni (sem reyndar tekur ekki ■ßtt sjßlfur) hefur Jˇn Valur Jensson loks svara­ spurningu sem brunni­ hefur ß m÷rgum undanfari­. ╔g spur­i JVJ Ý tvÝgang um merkingu ßkvŠ­is Ý leik- og grunnskˇlal÷gum sem segir til a­ skˇlastarf leik- og grunnskˇla skuli byggja ß kristinni arfleif­ Ýslenskrar menningar:

Jˇn Valur mŠtti endilega frŠ­a okkur um ■a­ hva­a merkingu ■etta ßkvŠ­i hefur, ■ar sem ■a­ er Ý annarri grein leik- og grunnskˇlalaga og fjallar um starfssemi (en ekki nßmsefni) skˇlanna.

Svar Jˇns Vals er frˇ­legt og sřnir annars vegar ß hva­a villig÷ngum ■essi umrŠ­a hefur veri­ og hins vegar af hverju margir tr˙leysingjar og řmsir fleiri vildu losna vi­ kristnar tilvÝsanir ˙r leik- og grunnskˇlal÷gum. Sko­um svar Jˇns Vals Jenssonar:

┴kvŠ­i­ Ý leik- og grunnskˇlal÷gum, a­ starf ■eirra skuli m.a. byggjast ß ,,kristinni arfleif­ Ýslenskrar menningar,ö felur t.d. Ý sÚr, a­ menn eiga ekki Ý krafti einhverrar ˙tj÷fnunar- og fj÷lmenningarhyggju og meints 'hlutleysis' a­ geta krafizt ■ess og fengi­ ■vÝ framgengt:

  1. a­ b÷rnum ver­i banna­ a­ heyra kristnar v÷gguvÝsur og tr˙ars÷ngva ß leikskˇlum;
  2. a­ banna­ ver­i, a­ b÷rn fßi a­ teikna og f÷ndra me­ tr˙arlegar myndir fyrir jˇl og pßska Ý leikskˇlum og skˇlum;
  3. a­ bann ver­i lagt vi­ ■vÝ, a­ litlujˇlin ver­i haldin Ý skˇlum og leikskˇlum;
  4. a­ prestum ver­i banna­ a­ stÝga fŠti inn Ý leikskˇla og skˇla til a­ bjˇ­a upp ß frŠ­slu um ■a­ sem břr a­ baki hßtÝ­um kirkjunnar, skÝrninni, fermingunni o.fl.;
  5. a­ Ý umfj÷llun um Ýslenzkar bˇkmenntir ver­i sneitt hjß ■vÝ a­ gefa sřnishorn af og fjalla um tr˙arleg kvŠ­i ß mi­÷ldum og sÝ­ar ľ a­ Ý yfirfer­ um řmis h÷fu­skßld ver­i s÷mulei­is sneitt hjß tr˙arljˇ­um ■eirra, sem og tr˙arlegum stefjum, hugsun, arfi og bakgrunni Ý ljˇ­um ■eirra (dŠmi: hjß Jˇni biskupi Arasyni, HallgrÝmi PÚturssyni, Pßli VÝdalÝn, Jˇni ß BŠgisß, Jˇnasi HallgrÝmssyni, Kristjßni Fjallaskßldi, MatthÝasi Jochumssyni, DavÝ­ Stefßnssyni, Stefßni frß HvÝtadal og Snorra Hjartarsyni);
  6. a­ fyrir ■a­ ver­i teki­, a­ s÷gukennarar fßi a­ fjalla um ßvinning ■jˇ­arinnar af kristnit÷kunni strax ß 11. ÷ld og ßfram, t.d. me­ banninu vi­ ˙tbur­i barna og a­ hrinda gamalmennum og ■rŠlum fram af bj÷rgum, me­ ßherzlu kirkjunnar ß ÷lmusugj÷r­ og uppbyggingu spÝtala (m.a. ß klaustrunum), me­ innlei­ingu ritaldar og mikilla bˇkmennta hÚrlendis, mj÷g fyrir frumkvŠ­i klerka og munka, me­ ■ř­ingum og ÷­rum verkum sem ruddu brautina fyrir gull÷ld Ýslenzkra bˇkmennta ß 13. ÷ld, sem ■ar a­ auki ßtti sÚr a­ nokkru sta­ Ý klaustrunum;
  7. a­ lßti­ ver­i hjß lÝ­a a­ fjalla Ý skˇlakerfinu um glŠstan arf Ýslenzkrar kirkjulistar allt frß mi­÷ldum, Ý kirkjubyggingum (eins og H÷r­ur heitinn ┴g˙stsson opna­i bezt augu okkar fyrir), listmunum og skreytingum;
  8. a­ banna­ ver­i a­ fjalla řtarlegar um kristna tr˙ og kirkju Ý mannkynss÷gu 13.ľ17. aldar heldur en ÷nnur tr˙arbr÷g­.

Byrjum ß fyrirlitningunni Ý svari JVJ ■egar hann vÝsar til "einhverrar ˙tj÷fnunar- og fj÷lmenningarhyggju og meints 'hlutleysis'". Fj÷lmenningarhyggja er reyndar ekki ßstŠ­a fyrir tr˙frelsi eins og vi­ h÷fum bent ß ß Vantr˙, en hva­ er eiginlega a­ ■vÝ a­ skˇlar sÚu "hlutlausir"? Vi­ erum ekki a­ tala um anna­ en a­ Ý skˇlum sÚ ekki veri­ a­ bo­a tr˙.

Ef vi­ lÝtum yfir ■essi ßtta atri­i sem Jˇn Valur telur upp, ■ß skiptast ■au Ý tvo flokka.

Fyrstu fj÷gur eru ˙t˙rsn˙ningar og řkjur, aflei­ingar lygaherfer­ar sem rÝkiskirkjan og ÷nnur kristin tr˙fÚl÷g stˇ­u fyrir Ý desember. Hver hefur minnst ß kristnar v÷gguvÝsur (1) ? Tr˙ars÷ngvar eru af řmsum mei­i og a­ mÝnu mati eru margir ■eirra ˇvi­eigandi Ý skˇlastofnunum. "Jes˙s er besti vinur barnanna" ß heima Ý sunnudagaskˇla en ekki leikskˇla. ╔g sÚ ekkert a­ ■vÝ a­ b÷rn teikni tr˙arlegar myndir (2), svo lengi sem ■a­ er ekki ß forsendum bo­unar heldur kennslu. UmrŠ­an um litlu jˇlin (3) er bull, ˙t˙rsn˙ningar sem byggja ß misskilningi bla­amanns 24 stunda, misskilningi sem var Ýtreka­ lei­rÚttur Ý desember. Var­andi heimsˇknir presta (4), ■ß er nokku­ til Ý ■vÝ. ╔g geri athugasemdir vi­ a­ prestar starfi Ý leik- og grunnskˇlum. Prestar eru ekki hlutlausir, ■eir bo­a kristni og mŠta Ý skˇlana ß ■eim forsendum. Kennarar Ý leik- og grunnskˇlum eru fullfŠrir um a­ sinna ■eirra kennslu er JVJ nefnir Ý fjˇr­a li­.

NŠstu fj÷gur atri­i Ý upptalningu JVJ sřna ß hva­a villig÷tum ■essi umrŠ­a hefur veri­. Mßli­ hefur aldrei sn˙ist um kennslu Ý kristinfrŠ­i e­a kennslu um kristna arfleif­ Ýslenskrar menningar. Aftur ß mˇti hafa řmsir, ■ar me­ tali­ rÝkiskirkjan og stjˇrnmßlaarmur hennar, Framsˇknarflokkurinn, vilja­ beina umrŠ­unni inn ß ■Šr brautir. Ůa­ er einfaldara a­ gera andstŠ­ingum sÝnum upp sko­anir heldur en a­ verja vondan mßlsta­. ╔g ■arf ekki a­ fara Ýtarlega yfir atri­i 5-8, ■au byggja ÷ll ß ˇsannindum. Ekkert af ■essu eru r÷k fyrir ■vÝ a­ skˇlastarf skuli mˇtast af kristinni arfleif­ Ýslenskrar menningar. Annar kafli leik- og grunnskˇlalaga fjallar ekki um nßmsefni.

Ůetta ß Jˇn Valur Jensson a­ vita ef hann hefur kynnt sÚr mßli­.

Svar hans sřnir vel af hverju tr˙leysingjar og margir a­rir vildu losna vi­ kristilegar vÝsanir ˙r leik- og grunnskˇlal÷gum. Vi­ vitum a­ slÝkar vÝsanir ver­a nota­ar til a­ rÚttlŠta tr˙bo­ Ý leik- og grunnskˇlum. S˙ hefur veri­ raunin hinga­ til og ■annig ver­ur ■a­ ßfram. Ůetta snřst um a­ tro­a prestum Ý skˇlana, a­ stunda kristnibo­ Ý opinberum leik- og grunnskˇlum. FŠra sunnudagaskˇlann ˙r kirkjunni yfir Ý leik- og grunnskˇlana. Ůetta vita allir sem hafa kynnt sÚr ■essi mßl sÝ­ustu ßr.

Jˇn Valur bŠtir vi­ Ý athugasemd:

MatthÝas lŠtur sem Vantr˙ar- og Si­menntarmenn hafi ekki sˇtt a­ skˇlanum, en ■a­ hafa ■eir einmitt gert: sˇtt ■ar a­ frelsi barna og foreldra til a­ fß a­ lifa sÝna kristnu tr˙.

Sˇkn tr˙leysingja Ý skˇlana felst semsagt Ý ■vÝ a­ vilja hlutlausa skˇla. Jˇn Valur gerir sÚr ekki grein fyrir ■vÝ a­ raunveruleg sˇkn okkar myndi felast Ý ■vÝ a­ vi­ fŠrum fram ß a­ kristin tr˙ og ÷nnur hindurvitni vŠru gagnrřnd Ý skˇlakerfinu eins og e­lilegt vŠri (Úg fjalla­i me­al annars um ■etta Ý greininni InnrŠting ■agnarinnar), en vi­ f÷rum ekki fram ß ■a­ ■vÝ vi­ berum of mikla vir­ingu fyrir tr˙- og sko­anafrelsi. Tr˙leysingjar eru Ý raun alltof umbur­arlyndir, sÚrstaklega ef bori­ er saman vi­ kristna einstaklinga eins og Jˇn Val Jensson e­a Karl Sigurbj÷rnsson.

ps. Jˇn Valur Jensson ritsko­ar mig ß moggabloggsÝ­u sinni en er velkomi­ a­ tjß sig hÚr.

kristni
Athugasemdir

Ëli Gneisti - 01/06/08 18:53 #

╔g er hissa a­ Jˇn Valur skuli ekki bara vera fokvondur yfir ■essari lagaklausu ■ar sem Bjarni Har­arson hefur lřst ■vÝ yfir a­ ■etta sÚ Ý raun gert til a­ berjast gegn ÷fgatr˙ eins og JVJ stendur fyrir.

Mummi - 01/06/08 22:33 #

Ůa­ er vegna ■ess a­ Jˇn Valur er pÝnu klˇkur Ý bilun sinni. Hann veit sem er, a­ fßi b÷rn kristilega nŠringu ■egar ■au eru lÝtil eru meiri lÝkur a­ ß ■au ver­i a­ tr˙arn÷tturum eins og hann sjßlfur ■egar ■au ver­a stˇr. Hvert gu­sor­ til barns, jafnvel mŠlt ˙r munni prests sem fordŠmir ekki homma (!) er betra en ekkert gu­sor­. Ů˙ břr­ ekki til tr˙arn÷ttara ˙r tr˙- og gu­lausu barni (ok ■a­ er hŠgt. Ůa­ er bara erfi­ara).

Hitt er svo anna­ a­ ■essi hugmynd hans Bjarna stenst enga sko­un - en ■a­ er efni Ý a­ra umrŠ­u.